अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोडेर व्याख्या गर्ने प्रवृत्ति अब अन्त्य हुँदै गएको बताएका छन्। भारतको नयाँदिल्लीमा आयोजित ‘एनडीटीभी वर्ल्ड समिट २०२६’ मा सम्बोधन गर्दै उनले नेपालको नयाँ पुस्ता पुराना वैचारिक बहसभन्दा आर्थिक समृद्धि, सुशासन र रोजगारीका अवसरप्रति बढी केन्द्रित रहेको बताएका हुन्।

वाग्लेका अनुसार विगतमा लामो समयसम्म निश्चित वैचारिक प्रशिक्षणका कारण नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधसँग जोडेर हेर्ने भाष्य निर्माण भएको थियो। तर अहिलेको पुस्ताको सोच र प्राथमिकता परिवर्तन हुँदै गएको उनको भनाइ छ। नयाँ पुस्ताले विश्वलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाएको उल्लेख गर्दै उनले नेपालले आर्थिक विकास, गुणस्तरीय रोजगारी, प्रभावकारी शासन व्यवस्था र छिमेकी मुलुकसँगको सकारात्मक सम्बन्धलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा राखे।

‘नेपाली राष्ट्रवादलाई एन्टी–इन्डियनिज्मसँग जोड्ने त्यो युग अब सकियो,’ वाग्लेले भने। उनले नेपालको राष्ट्रिय हितलाई छिमेकी मुलुकको विरोधसँग जोडेर हेर्नुभन्दा देशको आर्थिक अवस्था सुधार्ने र नागरिकको जीवनस्तर उकास्ने विषयमा ध्यान दिनुपर्ने सन्देश दिएका छन्।

उनका अनुसार नेपालको परराष्ट्र नीति, आर्थिक कूटनीति र सरकारी कामकारबाहीमा पनि यही व्यावहारिक तथा सकारात्मक सोच प्रतिबिम्बित हुन थालेको छ। राष्ट्रिय स्वाभिमान कायम राख्दै छिमेकी मुलुकसँग सहकार्य विस्तार गर्नु नेपालको विकासका लागि महत्त्वपूर्ण हुने उनको भनाइ छ।

भारतसँग आर्थिक सहकार्य विस्तारमा जोड

नेपाल र भारतबीचको सम्बन्धलाई आर्थिक समृद्धिको दृष्टिकोणबाट थप सुदृढ बनाउनुपर्नेमा अर्थमन्त्री वाग्लेले जोड दिएका छन्। नेपाल र भारतको भाग्य तथा भविष्य एकअर्कासँग जोडिएको उल्लेख गर्दै उनले नेपालको विकास यात्रामा भारतसँगको सहकार्यलाई महत्त्वपूर्ण मानेका हुन्।

भूपरिवेष्ठित मुलुकका लागि छिमेकी देशको आर्थिक विकासले सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने तथ्य प्रस्तुत गर्दै वाग्लेले छिमेकीको अर्थतन्त्र एक प्रतिशतले विस्तार हुँदा भूपरिवेष्ठित मुलुकको आर्थिक वृद्धिमा औसत ०.७ प्रतिशत योगदान पुग्ने बताएका छन्। यसले नेपालका लागि भारतसँगको व्यापार, लगानी र आर्थिक साझेदारी विस्तार गर्नुको महत्त्व देखाउने उनको तर्क छ।

नेपालले भारतबाट थप प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भित्र्याउन चाहेको पनि उनले स्पष्ट पारे। त्यसैगरी नेपाली उत्पादनले भारतीय बजारमा सहज पहुँच पाउनुपर्ने नेपालको अपेक्षा रहेको उनले बताए। नेपाली वस्तु तथा सेवाको बजार विस्तार, उत्पादन वृद्धि र रोजगारी सिर्जनाका लागि छिमेकी मुलुकसँग आर्थिक सम्बन्धलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने उनको धारणा छ।

नेपालका उत्पादनलाई भारतीय बजारसम्म पुर्‍याउन सहज वातावरण बनेमा नेपाली उद्योग, व्यवसायी तथा उद्यमीले लाभ लिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसका लागि लगानीमैत्री वातावरण, व्यापार सहजीकरण र आर्थिक कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सन्देश वाग्लेको अभिव्यक्तिमा देखिन्छ।

प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणको अपेक्षा

दुई देशबीचको सम्बन्धलाई थप उचाइमा पुर्‍याउने उद्देश्यले यसै वर्षको अन्त्यअघि नेपालका प्रधानमन्त्रीले भारत भ्रमण गर्ने अपेक्षा रहेको पनि अर्थमन्त्री वाग्लेले बताएका छन्। प्रस्तावित भ्रमणले नेपाल–भारत सम्बन्धमा राजनीतिक संवाद, आर्थिक सहकार्य तथा आपसी हितका विषयमा छलफल गर्ने अवसर प्रदान गर्न सक्नेछ।

नेपाल र भारतबीच खुला सीमा, व्यापार, पारवहन, रोजगारी, लगानी र जनस्तरको सम्बन्ध लामो समयदेखि रहँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा दुई देशबीचको सहकार्यलाई आर्थिक विकाससँग जोडेर अघि बढाउनु आवश्यक रहेको उनको अभिव्यक्तिले संकेत गरेको छ।

भूगोलभन्दा माथि सभ्यतासँग जोडिएको सम्बन्ध

वाग्लेले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई भूगोल र अर्थतन्त्रमा मात्र सीमित नराखी साझा सभ्यता, संस्कृति र जनस्तरको निकटतासँग पनि जोडेर व्याख्या गरेका छन्। प्राकृतिक विपद्का समयमा भारतले नेपाललाई सहयोग गर्दै आएको प्रसंग उल्लेख गर्दै उनले सन् २०१५ को विनाशकारी भूकम्पदेखि हालैका बाढीपहिरोसम्मका घटनामा भारतले उद्धार तथा सहयोगमा भूमिका खेलेको बताए।

विपद्का बेला प्राप्त सहयोगप्रति नेपाल आभारी रहेको उल्लेख गर्दै उनले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई आपसी विश्वास र सहकार्यका आधारमा अझ मजबुत बनाउनुपर्ने धारणा राखेका छन्।

समग्रमा, अर्थमन्त्री वाग्लेको अभिव्यक्तिले नेपालको राष्ट्रवादलाई छिमेकीविरोधी भावनाभन्दा राष्ट्रिय हित, आर्थिक समृद्धि, सुशासन र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका आधारमा अघि बढाउनुपर्ने दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ। भारतसँगको सम्बन्धलाई नयाँ पुस्ताको आर्थिक आकांक्षा र नेपालको विकास आवश्यकतासँग जोडेर अघि बढाउनुपर्ने उनको सन्देश रहेको छ।