काठमाडौं । प्रत्येक वर्ष सेप्टेम्बर १६ मा विश्व ओजोन तह संरक्षण दिवस मनाइन्छ। ओजोन तहको संरक्षणको महत्त्वबारे जनचेतना फैलाउने तथा ओजोन तहलाई क्षति पुर्‍याउने हानिकारक पदार्थको प्रयोग नियन्त्रण गर्न प्रेरित गर्ने उद्देश्यले यो दिवस मनाउने गरिन्छ।

सन् १९८७ सेप्टेम्बर १६ मा ओजोन तहलाई क्षति पुर्‍याउने पदार्थको उत्पादन तथा प्रयोग घटाउने उद्देश्यले मोन्ट्रियल प्रोटोकलमा हस्ताक्षर गरिएको थियो। यही ऐतिहासिक सम्झनालाई आधार बनाएर सेप्टेम्बर १६ लाई ओजोन तह संरक्षणसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय दिवसका रूपमा मनाइन्छ।

ओजोन तहलाई क्षति पुर्‍याउने पदार्थमा क्लोरोफ्लोरोकार्बन (CFC) लगायत विभिन्न रसायनहरू पर्छन्। यस्ता पदार्थको प्रयोगले ओजोन तहमा क्षति पुर्‍याउन सक्ने भएकाले तिनको उत्पादन तथा प्रयोग नियन्त्रणलाई वातावरण संरक्षणको महत्वपूर्ण विषय मानिन्छ।

संयुक्त राष्ट्र महासभाले सन् १९९४ मा सेप्टेम्बर १६ लाई ‘ओजोन तह संरक्षणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय दिवस’ घोषणा गरेको थियो। त्यसपछि सन् १९९५ देखि विश्वभर यो दिवस मनाउन थालिएको हो।

ओजोन तहले सूर्यबाट आउने हानिकारक पराबैंगनी (UV) किरणको ठूलो हिस्सा अवशोषण गरी पृथ्वीमा रहेका मानव, जीवजन्तु र वनस्पतिलाई संरक्षण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले यसको संरक्षण पृथ्वीको वातावरण र मानव स्वास्थ्यका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ।

विश्व ओजोन दिवसले ओजोन तह संरक्षणका लागि भएका अन्तर्राष्ट्रिय प्रयासको स्मरण गराउँदै वातावरणमैत्री प्रविधिको प्रयोग, हानिकारक रसायनको नियन्त्रण तथा वातावरण संरक्षणप्रति थप जिम्मेवार बन्न सन्देश दिने गर्छ।