काठमाडौं । तीव्र तनावले मानिसलाई मानसिक रूपमा मात्र होइन, दिमागको कार्यक्षमतामा पनि गहिरो असर पार्ने नयाँ अध्ययनले देखाएको छ। ह्याम्बर्ग विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार अचानक उत्पन्न हुने “एक्युट स्ट्रेस”ले स्मृतिहरूबीच बन्ने सम्बन्धलाई कमजोर बनाउँछ, जसका कारण मानिसको सोच्ने र निर्णय गर्ने क्षमता प्रभावित हुन्छ।
तनावले दिमागलाई कसरी असर गर्छ?
अनुसन्धानअनुसार सामान्य अवस्थामा दिमागले पुराना स्मृतिहरूलाई सक्रिय बनाएर नयाँ जानकारी बुझ्न सहयोग गर्छ। तर तनावको अवस्थामा यो प्रक्रिया कमजोर हुन्छ, जसले गर्दा नयाँ र पुराना जानकारीबीच सम्बन्ध बनाउन कठिनाइ हुन्छ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार यही कारण तनावमा रहेका मानिसहरू प्रायः अन्योलमा पर्ने र सही निर्णय लिन असमर्थ हुने गर्छन्।
एफएमआरआई स्क्यानमा के देखियो?
अध्ययनमा सहभागीहरूको दिमागी गतिविधि बुझ्न एफएमआरआई (Functional Magnetic Resonance Imaging) प्रविधि प्रयोग गरिएको थियो। परिणाममा तनावमा रहेका व्यक्तिहरूको दिमागको हिप्पोक्याम्पस भागमा स्मृतिसँग सम्बन्धित गतिविधि कम भएको देखियो।
यसले देखाउँछ कि तनावले स्मरणशक्ति र सिकाइ प्रक्रियामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ।
व्यवहारिक परीक्षणमा के भयो?
रोचक रूपमा, व्यवहारिक परीक्षणमा भने सहभागीहरूको प्रदर्शन धेरै कमजोर देखिएन। धेरैले सही उत्तर दिएका थिए। तर दिमागभित्रको स्क्यानमा भने स्मृतिहरूबीचको सम्बन्ध कमजोर भएको स्पष्ट देखिएको थियो।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार दिमागभित्र हुने सूक्ष्म परिवर्तनहरू तत्काल व्यवहारमा नदेखिन सक्छन्, तर दीर्घकालीन रूपमा यसको असर महत्वपूर्ण हुन सक्छ।
अध्ययन किन महत्वपूर्ण छ?
विशेषज्ञहरूका अनुसार यो अनुसन्धान मानसिक तनाव र दिमागी कार्यप्रणाली बुझ्न महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। ओरेगन विश्वविद्यालयका न्यूरोसाइन्टिस्ट ब्रायस कुह्लले व्यवहारिक परीक्षण र ब्रेन इमेजिङलाई सँगै प्रयोग गर्दा दिमागको वास्तविक अवस्था बुझ्न सहज हुने बताएका छन्।
यस अध्ययनले भविष्यमा तनाव, मानसिक दबाब तथा स्मृतिसम्बन्धी समस्याको उपचार र व्यवस्थापनमा नयाँ दिशानिर्देश दिन सक्ने वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ।
(0)
टिप्पणी गर्न लगइन गर्नुहोस्