आज २०८३ साल जेठ ११ गते सोमबार हो, जेठ शुक्ल पक्षको दशमी तिथि। हिन्दू पञ्चाङ्गअनुसार सोमबारलाई भगवान शिवको विशेष दिन मानिन्छ। यो दिन शिवभक्तहरूका लागि आस्था, भक्ति र आत्मसमर्पणको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।

हिन्दू धर्मशास्त्रमा उल्लेख भएअनुसार सोमबार देवको पनि देव अर्थात् महादेव शिवलाई समर्पित दिन हो। यस दिन भक्तजनहरूले व्रत बस्ने, शिवलिङ्गमा जल अर्पण गर्ने, बेलपत्र चढाउने र शिव–पार्वतीको पूजा गर्ने परम्परा रहिआएको छ।

सोमबार व्रतको विधि

सोमबारको व्रत सूर्योदयसँगै सुरु हुन्छ र सूर्यास्तपछि मात्र समापन गरिन्छ। व्रत बस्ने भक्तहरूले दिनभर उपवास बस्ने गर्छन् र बेलुका आरतीपछि मात्र भोजन ग्रहण गर्ने चलन छ।

पूजाको प्रारम्भ सधैं भगवान गणेशको स्मरणबाट गरिन्छ, किनभने कुनै पनि धार्मिक कार्य सुरु गर्नुअघि गणेश पूजा अनिवार्य मानिन्छ। त्यसपछि मात्र शिव र पार्वतीको विधिपूर्वक पूजा गरिन्छ।

धार्मिक विश्वास र आस्था

सोमबारको व्रतलाई अत्यन्त फलदायी मानिन्छ। धार्मिक विश्वास अनुसार यस व्रतले मनोकामना पूरा हुने, जीवनमा सुख–शान्ति प्राप्त हुने र आत्मिक शुद्धता बढ्ने मान्यता छ।

विशेषगरी अविवाहित महिलाहरूले राम्रो जीवनसाथी प्राप्त होस् भन्ने कामनासहित सोमबार व्रत बस्ने परम्परा लामो समयदेखि चलिआएको छ। त्यस्तै, वैवाहिक जीवनमा सुख–समृद्धि र पारिवारिक शान्तिका लागि पनि यो व्रत महत्वपूर्ण मानिन्छ।

शिव आराधनाको महत्व

भगवान शिवलाई सृष्टि, विनाश र पुनर्जन्मका प्रतीक मानिन्छ। उनीलाई सरल, करुणामय र भक्तप्रेमी देवताका रूपमा पूजा गरिन्छ। शिवको आराधनाले मानिसमा धैर्यता, संयम र आत्मविश्वास बढ्ने विश्वास गरिन्छ।

सोमबारको दिन शिवलिङ्गमा जल, दूध, बेलपत्र र धतुरो अर्पण गर्ने परम्परा विशेष रूपमा प्रचलित छ। भक्तहरूले “ॐ नमः शिवाय” मन्त्रको जप गरेर दिनभर ध्यान र भक्ति गर्ने गर्छन्।

आधुनिक समयमा पनि जारी परम्परा

व्यस्त जीवनशैलीबीच पनि सोमबार व्रत बस्ने परम्परा अझै जीवित छ। शहरदेखि गाउँसम्म धेरै भक्तहरूले यो दिनलाई धार्मिक अनुशासन र आत्मशुद्धिको अवसरका रूपमा लिन्छन्।

धर्मशास्त्रका जानकारहरूका अनुसार सोमबार व्रत केवल धार्मिक अभ्यास मात्र नभई आत्मनियन्त्रण, संयम र सकारात्मक सोच विकास गर्ने माध्यम पनि हो।

यसरी सोमबारको शिव व्रत आज पनि आस्था र विश्वासका साथ निरन्तर चलिरहेको छ, जसले हिन्दू समाजको धार्मिक र सांस्कृतिक जीवनलाई अझ मजबुत बनाइरहेको छ।