त्यो नराम्रो गन्धले तपाईंलाई वाकवाकी मात्र लगाउँदैन, यसले तपाईंको शरीर र दिमागलाई पनि असर गर्न सक्छ।

एलेन कर्नरका लागि गर्मीको दिनमा आफ्नो बगैँचामा निस्कनु असह्य हुन्छ। उनी यसलाई ‘खुला फोहोरको गाडीको पछाडि हिँडेजस्तो’ अनुभव मान्छिन्।

इङ्ल्यान्डको वेस्टबरी सहरस्थित आफ्नो घरका झ्यालहरू बन्द गर्दा पनि नजिकैको फोहोर प्रशोधन केन्द्रबाट आउने दुर्गन्धबाट बच्न नसकिने उनी बताउँछिन्।

मानिसहरूले दैनिक जीवनमा फोहोर फाल्दा, फोहोर डम्पको छेउबाट हिँड्दा वा कारखानाबाट आउने कुहिएको गन्ध महसुस गर्छन्। तर यस्तो गन्धसँग निरन्तर बाँच्नुपर्दा हुने प्रभावलाई प्रायः बेवास्ता गरिन्छ।

अनुसन्धान अनुसार मानिसहरूले दृष्टि, श्रवण, स्पर्श र स्वादभन्दा सुँघ्ने क्षमतालाई कम महत्त्व दिने गरेका छन्। तर गन्धले शरीर र मस्तिष्क दुवैमा गहिरो असर पार्न सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार सुँघ्ने प्रणालीले खतराबारे चेतावनी दिने जैविक रक्षा प्रणालीका रूपमा काम गर्छ। कुनै कुहिएको गन्धले सम्भावित रोगजन्य ब्याक्टेरियाको संकेत दिन सक्छ।

अध्ययनहरूले देखाएअनुसार नराम्रो गन्धले टाउको दुखाइ, वाकवाकी, सास फेर्न गाह्रो हुने र निद्रा समस्यासमेत निम्त्याउन सक्छ।

नाकबाट सास लिएको केही सेकेन्डभित्रै गन्ध मस्तिष्कमा पुग्ने भएकाले शरीरले तुरुन्त प्रतिक्रिया दिन सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार नराम्रो गन्धले पेट र मस्तिष्क जोड्ने स्नायु प्रणाली सक्रिय बनाउँछ, जसले वाकवाकी महसुस गराउँछ।

त्यस्तै, केही ग्यासहरू अत्यन्त कम मात्रामा भए पनि मानव नाकले पत्ता लगाउन सक्छ, जसले खतराबारे पूर्वसूचना दिन मद्दत गर्छ।

तर गन्धको प्रभाव केवल शारीरिक मात्र नभई मानसिक स्वास्थ्यसँग पनि जोडिएको छ। राम्रो गन्धले सकारात्मक भावना बढाउँछ भने नराम्रो गन्धले तनाव र असहजता बढाउन सक्छ।

दीर्घ समयसम्म दुर्गन्धको सम्पर्कमा रहँदा मानिसहरूले जीवनशैली परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ, जस्तै बाहिर ननिस्कने, झ्याल बन्द गर्ने वा सामाजिक गतिविधिबाट टाढा हुने।

विशेषज्ञहरूका अनुसार गन्धप्रतिको प्रतिक्रिया व्यक्तिअनुसार फरक हुन्छ। उमेर, स्वास्थ्य अवस्था र जीवनशैलीले यसलाई प्रभाव पार्छ।

समयसँगै मानिसहरू सुखद गन्धमा बानी पर्न सक्छन्, तर अत्यधिक नराम्रो गन्धमा भने बानी बस्दैन।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार सुँघ्ने क्षमता राम्रो हुनु स्वास्थ्य र जीवनस्तरको सूचक पनि हो। कमजोर सुँघ्ने क्षमता भएका व्यक्तिहरूमा दीर्घकालीन स्वास्थ्य जोखिम बढी देखिएको छ।

गन्ध प्रदूषणलाई नियन्त्रण गर्न विभिन्न देशहरूले नियमहरू कडाइका साथ लागू गर्न थालेका छन्। तर अझै पनि धेरै स्थानमा दुर्गन्धको समस्या गम्भीर रहेको छ।

अन्ततः, गन्ध केवल अनुभूति मात्र होइन, यो हाम्रो शरीर, मस्तिष्क र जीवनशैलीसँग गहिरो रूपमा जोडिएको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।