रातो टीका लगाउँदैमा निधारमा प्वाल पर्दैन, संस्कृति मनको कुरा हो : कृति तामाङ
दसैँमा रातो टीका र जमरा लगाएको विषयलाई लिएर आलोचना भएपछि दक्षिण कोरियामा कार्यरत नेपाली कन्टेन्ट क्रिएटर कृति तामाङले त्यसको जवाफ दिएकी छन्। तामाङ समुदायकी बौद्धमार्गी कृतिले रातो टीका लगाउँदैमा आफ्नो धर्म, पहिचान र संस्कृति नबिर्सिने स्पष्ट पार्दै आलोचकहरूलाई व्यङ्ग्यात्मक शैलीमा जवाफ दिएकी हुन्।
दसैँका अवसरमा रातो टीका र जमरा लगाएको विषय सामाजिक सञ्जालमा चर्चामा आएपछि उनले आफ्नो सांस्कृतिक आस्था र व्यक्तिगत रोजाइबारे धारणा सार्वजनिक गरेकी छन्। तामाङ समुदायमा परम्परागत रूपमा सेतो टीका लगाउने चलन रहेको उल्लेख गर्दै उनले आफूले पनि घरपरिवारमा सेतो टीका लगाउने गरेको बताएकी छन्। तर, परदेशमा विभिन्न समुदायका मानिससँग घुलमिल हुँदा सद्भाव र आपसी सम्मानको प्रतीकका रूपमा रातो टीका लगाउनु आफ्नो संस्कृतिबाट टाढिनु नभएको उनको भनाइ छ।
‘म तामाङ नै हो, बुद्धिस्ट नै हो। म आफ्नो संस्कृति भुल्दिनँ। तर बाहिर हिँड्दा सद्भावस्वरूप रातो टीका पनि थाप्छु। रातो टीका लगाउँदैमा मेरो निधारमा प्वाल पर्ने होइन,’ उनले भनेकी छन्।
कृतिको यो अभिव्यक्तिमा परम्परा र व्यक्तिगत स्वतन्त्रताबीचको बहसलाई व्यङ्ग्यात्मक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। निधारमा लगाइने टीकाको रङले कसैको धार्मिक आस्था वा जातीय पहिचान तत्कालै परिवर्तन गरिदिन्छ भन्ने सोचप्रति उनले प्रश्न उठाएकी छन्। रातो टीका लगाउनु र आफ्नो मौलिक संस्कृति बिर्सनु एउटै कुरा नभएको उनको आशय छ।
विशेषगरी विदेशमा बसोबास गर्ने नेपालीका लागि चाडपर्व केवल धार्मिक अनुष्ठानमा सीमित हुँदैनन्। परिवार, साथीभाइ र फरक समुदायका मानिससँग सम्बन्ध जोड्ने माध्यम पनि बन्छन्। दक्षिण कोरियामा कार्यरत कृतिले पनि विभिन्न समुदायबीच आत्मीयता, सद्भाव र एकता कायम गर्न चाडपर्वमा सहभागी हुनु स्वाभाविक भएको बताएकी छन्।
उनले चाडपर्व मनाउने, टीका लगाउने वा कुनै परम्परामा सहभागी हुने विषय व्यक्तिगत रोजाइसँग पनि जोडिने उल्लेख गरेकी छन्। आफ्नो आस्था र संस्कृतिप्रति प्रतिबद्ध रहँदै अरूको परम्परालाई सम्मान गर्न सकिने उनको धारणा छ। एउटाको संस्कृतिप्रति सम्मान देखाउन अर्कोको संस्कृति त्याग्नैपर्छ भन्ने सोच आवश्यक नरहेको उनको अभिव्यक्तिले संकेत गर्छ।
कृतिको भनाइले सामाजिक सञ्जालमा देखिने सांस्कृतिक पहिचानसम्बन्धी बहसलाई पनि सतहमा ल्याएको छ। टीकाको रङ, धार्मिक आस्था र जातीय पहिचानका आधारमा कसैको निर्णयमाथि प्रश्न उठाउने प्रवृत्तिबीच उनको जवाफले व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको पक्षलाई जोड दिएको छ।
आखिर रातो टीका होस् वा सेतो, त्यसको रङले मात्र मानिसको आस्था, संस्कार र पहिचानको सम्पूर्ण व्याख्या गर्न सक्दैन। संस्कृति जोगाउनु भनेको आफ्ना परम्परा अपनाउनु मात्र नभई अरूका परम्परालाई पनि सम्मान गर्नु हो। टीकाको रङलाई लिएर विवाद चर्काउनुभन्दा त्यसले जोड्न खोजेको सद्भाव र आत्मीयतालाई बुझ्नु आवश्यक देखिन्छ।
कृतिको अभिव्यक्तिको मूल सन्देश पनि यही हो—आफ्नो धर्म र संस्कृति मान्न कसैको अनुमति चाहिँदैन, न त अरूको संस्कृतिलाई सम्मान गर्न आफ्नो पहिचान त्याग्नुपर्छ। जात, धर्म र टीकाको रङभन्दा माथि उठेर मानवीयता, सहिष्णुता र आपसी सम्मानलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको भनाइ अहिले सामाजिक सञ्जालमा चर्चामा छ।
(0)
टिप्पणी गर्न लगइन गर्नुहोस्