काठमाडौं।। सुनसरीको देवानगञ्जमा दुई समुदायबीच भएको हिंसात्मक झडपमा सशस्त्र प्रहरीको गोली लागेर एक सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ भने १३ सुरक्षाकर्मीसहित २२ जना घाइते भएका छन्। घटनापछि स्थानीय क्षेत्रमा कर्फ्यु आदेश जारी गरिएको छ।

घटना सुरक्षा निकायमा नेतृत्व व्यवस्थापनको विषयसँग पनि जोडिएको छ। सशस्त्र प्रहरी बलका आठ वटा गणका गणपतिहरूको एकवर्षे कार्यकाल सकिएपछि उनीहरूको सरुवा प्रक्रिया लामो समयदेखि रोकिएको छ। सुनसरी र झापाजस्ता संवेदनशील जिल्लामा नयाँ कमान्डर नपठाइएकाले सुरक्षा संयन्त्रको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठेको छ।

गत असार अन्तिम साता गृहमन्त्री सुधन गुरुङले पूर्वी नेपाल भ्रमणका क्रममा तस्करी नियन्त्रण प्रभावकारी नभएको भन्दै सुनसरी र झापाका सशस्त्र प्रहरीका एसपीलाई मुख्यालय तान्न निर्देशन दिएका थिए। त्यसअनुसार असार ३० गते सुनसरीस्थित सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल नम्बर–४ गण इनरुवाका एसपी श्याम कार्कीलाई मुख्यालय बोलाइयो। तर, उनको स्थानमा अहिलेसम्म नयाँ एसपी खटाइएको छैन। झापाका एसपी अम्बिका प्रसाद जोशीलाई पनि मुख्यालय तानिएपछि त्यहाँ पनि नयाँ नेतृत्व पठाइएको छैन।

सुरक्षा अधिकारीहरूका अनुसार संवेदनशील सीमावर्ती जिल्लामा लामो समयसम्म कमान्डर नहुँदा फिल्ड तहको निर्णय क्षमता र समन्वय कमजोर बनेको थियो। सुनसरी भारतसँग जोडिएको सीमाक्षेत्र भएकाले तस्करी तथा साम्प्रदायिक संवेदनशीलता दुवै दृष्टिले उच्च जोखिममा पर्ने जिल्ला मानिन्छ।

प्रहरीका अनुसार आइतबार राति साउन महिनाको बोलबम यात्राका क्रममा डिजे बजाउने विषयलाई लिएर दुई समुदायबीच विवाद सुरु भएको थियो। प्रारम्भिक अवस्थामा खटिएको सुरक्षा टोलीले अवस्था नियन्त्रणमा लिन नसकेपछि दुवै पक्षबीच ढुंगा, लाठी, चिर्पट र भालासहित झडप भएको थियो।

झडपका क्रममा इलाका प्रहरी कार्यालय देवानगञ्जका प्रहरी निरीक्षक राकेश राईसहित ८ जना नेपाल प्रहरी र ५ जना सशस्त्र प्रहरी घाइते भएका छन्। प्रहरी निरीक्षक राईको पेस्तोलबाट तीन राउन्ड हवाई फायर गरिएको भए पनि स्थिति नियन्त्रणमा आउन सकेन। त्यसपछि सशस्त्र प्रहरीले चलाएको गोली लागेर देवानगञ्ज–४ का ३० वर्षीय ओमप्रकाश मेहताको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार सशस्त्र प्रहरीको सरुवा तथा नेतृत्व व्यवस्थापनलाई लिएर गृहमन्त्री र संगठन नेतृत्वबीच मतभेद हुँदा संवेदनशील क्षेत्रमा नेतृत्व अभाव सिर्जना भएको छ। स्थानीय तथा राजनीतिक प्रतिनिधिहरूले पर्याप्त भीड नियन्त्रणका उपाय नअपनाई घातक बल प्रयोग गरिएको आरोप लगाएका छन्।

घटनापछि कोशी प्रदेश प्रहरी गण तथा जिल्लाका विभिन्न सुरक्षा निकायबाट ३७६ जना अतिरिक्त सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ। देवानगञ्ज र हरिनगरका केही क्षेत्रमा कर्फ्यु आदेश लागू गरिएको प्रशासनले जनाएको छ।

घटनास्थल पुगेका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसद लालविक्रम थापाले सुरक्षाकर्मीले भीड नियन्त्रणका क्रममा अत्यधिक बल प्रयोग गरेको आरोप लगाए। उनका अनुसार घाइतेमध्ये धेरैलाई कम्मरमाथि, पेट र ढाडमा गोली लागेको देखिएको छ। उनले सरकारले घटनालाई धार्मिक रंग दिन नखोजी निष्पक्ष छानबिन गर्न र थप हिंसा रोक्न संयमता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

यस घटनापछि सुरक्षा निकायको नेतृत्व व्यवस्थापन, कमान्ड शृङ्खला र भीड नियन्त्रणको कार्यशैलीबारे गम्भीर प्रश्न उठेका छन्। यद्यपि, नेतृत्व अभाव नै घटनाको प्रत्यक्ष कारण भएको दाबी सम्बन्धित निकायबाट आधिकारिक रूपमा पुष्टि भएको छैन। घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।